حوادث، وقایع، هجرت

انقلابهای داخلی زمان امام عسکری

نتیجه طبیعی حکومت خود کامهی عباسی – که اقتصاد عمومی را صرف منافع [ صفحه ۲۲۵] خود میکرد – استمرار حرکتهای پیکارگرانه و شورشهای گوناگون بر ضد آن بود؛ ملتهای اسلامی دست به انقلابهای متعددی علیه حکومت زدند که هدف آن رهایی از یوغ بندگی و ستمگری عباسیان بود. برای بیان عدم ثبات سیاسی در آن زمان و نابسامانی عامه و عدم امنیت عمومی موارد چندی از این انقلابها را نام میبریم: قیام شهید یحیی: یحیی بن عمر طالبی برای تحقق عدالت اجتماعی و تقسیم فیء و غنائم میان ضعیفان و تهیدستان، پرچم انقلاب بر ضد حکومت عباسی را برافراشت. به سبب نیک نفسی او و آرمان والایش یعنی بالابردن سطح زندگی عامه، محرومان به گردش جمع شدند و عامه و خاصه تن به رهبری او دادند. یحیی کوفه را به چنگ آورد و مظلومان و ستمدیدگان را از زندانهای شهر آزاد کرد. عباسیان پس از نبردی بر او دست یافتند و او را کشتند و سر مبارکش را نزد محمد بن عبدالله بن طاهر، یکی از جلادان آن روزگار بردند. او نیز آن را به عنوان هدیه نزد طاغوت عباسی «مستعین» فرستاد و خلیفه دستور داد آن را در سامرا نصب کنند تا عبرتی باشد برای هر آنکه در اندیشه قیام است. فرصت طلبان به تهنیت ابنطاهر رفتند تا او را بر این پیروزی تبریک گویند. ابوهاشم جعفری، شاعر متعهد علوی نیز وارد شد و خطاب به او گفت: «ای امیر! تو را به کشتن مردی تبریک میگویند که اگر پیامبر – علیهالسلام – زنده بود به او تسلیت میگفتند….». همگان خاموش شدند و ابنطاهر آرزو کرد زمین دهان باز کند و او را فروبرد. سپس ابوهاشم برخاست و ابیات زیر را سرود: «ای بنیطاهر! این گوشت وبایی را بخورید، که گوشت پیامبر ناگوار است، خونی که خداوند خواهان آن است هرگز فراموش نمیشود و انتقام آن گرفته میشود» [۴۸۲] . [ صفحه ۲۲۶] شهادت این علوی بزرگوار از حوادث بزرگ آن عصر بود و موجی از اندوه و غم را باعث شد. شاعران به بزرگداشت او برخاستند و طی اشعاری صفات او را برشمرده و از ضایعهی مرگ او برای مسلمانان سخنها گفتند. یکی از آنان چنین میسراید: «اسبان، شمشیر بران، شرق و غرب عراق، کتاب و تنزیل، مصلی، خانه کعبه، رکن و «حجر» همگی از اندوهش بر او گریستند و ناله سر دادند». «چرا آن روز که گفتند: ابوالحسین کشته شد آسمان بر ما فرونیفتاد؟!». «دختران پیامبر داغدارند و مویه میکنند و سرشکهای گرم و دردمند آنان سرازیر است». «شمشیرهای دشمنان چهرهاش را پاره پاره کردند، پدرم فدای آن رخسار زیبا و گلگون باد». «(مرگ) یحیی آتشی در سینهام بجا گذاشت که بزودی تنم را خواهد آزرد. کشتنش یادآور شهادت علی و حسین و روزی است که پیامبر درگذشت» [۴۸۳] . [ صفحه ۲۲۷] شاعر دیگر آن روزگار «ابنالرومی» او را طی قصیدهای سرشار از حقیقت – که از گنجینههای ادبیات عرب به شمار میرود و ما بخشی از آن را در کتاب «زندگانی تحلیلی امام هادی – علیهالسلام -» آوردهایم – مرثیه گفته است. قیام زنگیان: یکی دیگر از قیامهای محلی آن عصر که عباسیان را سرگشته کرد «قیام زنگیان» [۴۸۴] به رهبری علی بن عبدالرحیم از بنی عبدالقیس بود که برای جلب انظار و گردآوری تودهها و تایید قیام، ادعای علوی بودن کرد و خود را از نوادههای شهید جاودانه اسلام زید بن علی بن الحسین – علیهالسلام – وانمود ساخت. نسبت داشتن به این خاندان گرامی که موجد حوادث سرنوشت سازی در عالم اسلام بودند تضمینی برای پیروزی قیام و رمزی از شورش و انقلاب بر ضد ستم و ظلم به شمار میرفت. به هر حال امام حسن عسکری علیهالسلام – ادعای علوی بودن علی بن محمد رهبر قیام را رد کرده و فرمود: «صاحب الزنج لیس منا اهل البیت؛ صاحب الزنج از ما اهل بیت نیست» [۴۸۵] تفصیل این شورش، شعارهای انقلابیون و نتیجه آن در دائره المعارف های تاریخ اسلامی مانند، الکامل و غیره آمده است و ما صرفا برای نشان دادن عدم ثبات سیاسی و نابسامانی و عدم امنیت در آن عصر آن را یاد کردیم. قیام شام: متوکل، گرگی از کارگزاران و مزدورانش را بر شام امارت داد و او زندگی شهروندان را به دوزخ بدل ساخت. آزادگان بر او شوریدند و او را از شهر بیرون کردند. همینکه متوکل از قضیه با خبر شد سپاهی گران مرکب از هفت هزار سواره نظام و سه هزار پیاده بدان ناحیه گسیل داشت و به فرمانده [ صفحه ۲۲۸] آنان دستور داد تا همان کاری که سپاهیان یزید با مدینهالنبی – صلی الله علیه و آله – کردند با دمشق بکند، یعنی سه روز شهر را بر آنان مباح ساخت و اجازهی هر کاری را به سپاهیان داد [۴۸۶] و در این کار با برادر همکیش خود «یزید» به رقابت برخاست. مسلمانان اسیر چنین خلفایی بودند که به ناحق بر آنان میتاختند و خوار و حقیرشان میکردند. اینها برخی از قیامهای آن عصر است که نتیجه گسترش ظلم، ستم و عدم ثبات سیاسی است، زیرا قیام و شورش ملی معمولا ناشی از این عوامل میباشد.
برگرفته از کتاب زندگانی امام حسن عسکری علیهالسلام نوشته آقای باقر شریف قرشی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *