احادیث و سخنان

روایات امام عسکری (ع) از وصیت

۱٫ جمعی از اصحاب و یاران ما از سهل بن زیاد روایت کردهاند که: «گفت: به ابومحمد امام عسکری علیه السلام نوشتم: مردی دو پسر داشت. یکی از آنها از دنیا رفت که دارای فرزندان پسر [ صفحه ۱۷۶] و دختری بود. جدشان وصیت کرد سهم پدرشان را به آنها بدهند، آیا در این سهم، پسر و دختر یکسانند و یا پسر دو برابر دختر میبرد؟ امام مرقوم فرمود: وصیت جدشان را همان طور که دستور داده عملی سازند، ان شاء الله» [۳۲۵] . ۲٫ محمد بن حسن صفار رضی الله عنه به ابومحمد حسن بن علی علیه السلام نوشت: «مردی، وصی شخصی بود و از دنیا رفت. او قبل از مرگ خود، شخص دیگری را وصی قرار داد. آیا این وصی باید وصیت مردی را که خود وصی او است، بر عهده گیرد؟ امام علیه السلام مرقوم نمود: اگر قبلاً چنین حق انتقالی را داشته، میتواند وظایف خود را عهدهدار شود، ان شاء الله» [۳۲۶] . ۳٫ محمد بن حسن صفار رضی الله عنه به ابومحمد حسن بن علی عسکری علیهما السلام نوشت: «مردی وصیت کرده که یک سوم دارایی وی را به بردگانش بدهند. آیا زن و مرد در آن مساویاند و یا مرد دو برابر زن سهم میبرد؟ حضرت مرقوم فرمود: آنچه را میت در یک سوم مال خود وصیت کرده است نافذ و قابل اجرا است، ان شاء الله» [۳۲۷] . ۴٫ محمد بن احمد بن یحیی از محمد بن عبدالجبار نقل کرده که: «گفت: به امام عسکری علیه السلام نوشتم: زنی به شخصی وصیت کرده و نزد وصی اقرار کرده که هشت هزار درهم بدهی دارد. همچنین اقرار نموده که تمام کالاها و اثاثیهی خانه، مانند پشم و کرک و مو و ظروف برنجی و مسی و همهی دارایی خود را به ورثه بدهد و بر وصیت خود گواه گرفته است. او همچنین وصیت کرده که از این اموال، دو حج برایش انجام داده و به کنیزکش چهارصد درهم بدهد. سپس آن زن از دنیا رفت و شوهرش زنده است. نمیدانیم چگونه عمل نماییم و امر بر ما مشتبه شده است. از سویی کاتبی هم اظهار داشته که: آن زن با او مذاکره نموده و از وی خواسته است که وصیتش را به نحو صحیح برای این وصی (که همان مدعی است) بنگارد. کاتب به آن زن گفته است: تا زمانی که اقرار خود را با شهادت شهود به بدهی همراه نکنی، تصرف در اموالت صحیح نیست و پس از آن میتوانی به او (وصی) دستور دهی هر چه را که بدو وصیت میکنی [ صفحه ۱۷۷] انجام دهد. لذا کاتب وصیت زن را برای وصی به همین نحو تحریر نموده و زن در حضور وصی به این بدهی، اقرار کرده است. خداوند شما را سربلند و با عظمت بدارد، اکنون نظر خود را در مسألهای که از [امامان] قبل از شما سؤال شده، ارائه فرموده و ما را راهنمایی کنید تا بدان عمل کنیم، ان شاء الله؟ امام به خط خود مرقوم فرمود: اگر بدهی صحیح و مشخص است، آن را از اصل سرمایه جدا میکنند، ان شاء الله و اگر صحیح نیست، هر چه را که از ثلثش به او وصیت کرده اجرا نماید، چه کفایت بکند و چه نکند» [۳۲۸] . ۵٫ محمد بن حسن صفار رضی الله عنه به ابومحمد حسن بن علی علیهما السلام نوشت: «مردی اموال خود را با وصیت، به دو نفر سپرد. آیا هر یک از آن دو میتواند نیمی از آن را بر گیرد؟ امام علیه السلام مرقوم فرمود: سزاوار نیست آن دو با نظر میت مخالفت نمایند و باید طبق گفتهی او عمل کنند، ان شاء الله. (شیخ طوسی میگوید: این توقیع با دستخط امام علیه السلام نزد من است) [۳۲۹] . ۶٫ سهل بن زیاد آدمی به ابومحمد علیه السلام نوشت: «مردی فرزند پسر و دختر دارد، و اقرار نموده که زمین از آن فرزندان او است، ولی یادآور نشده که آن زمین میان آنان طبق مقررات الهی و سهمی که خدا تعیین کرده، تقسیم شود. آیا سهم پسر و دختر مساوی است؟ حضرت مرقوم فرمود: وصیت پدرشان را همان گونه که خودش گفته، عملی کنند و اگر چیزی را مشخص نکرده آن را بر کتاب خدای – عز و جل – عرضه کنند، ان شاء الله» [۳۳۰] . ۷٫ محمد گفت: «محمد بن حسن به ابومحمد عسکری علیه السلام نوشت: مردی فرزندانش را – که برخی بزرگسال و بالغند و برخی کوچک – وصی خود کرده است. آیا بزرگسالان میتوانند قبل از آن که اوصیای کوچک او بالغ شوند، وصیت او را انجام دهند و بدهی او را به کسی که به وسیلهی شاهدان عادل ثابت شد، بپردازند؟ امام علیه السلام مرقوم فرمود: آری، فرزندان بزرگسال میتوانند بدهی پدرشان را بپردازند و برای بالغ شدن کوچکترها بدهی او را به تأخیر نیندازند» [۳۳۱] . [ صفحه ۱۷۸] ۸٫ علی بن حسن بن فضال از محمد بن عبدوس نقل کرده که: «گفت: مردی به من وصیت کرده که اموال و دارایی او را به ابومحمد علیه السلام تقدیم کنم، لذا خدمت آن بزرگوار نوشتم: فدایت شوم، مردی به من وصیت کرده همهی اموال و داراییاش را به شما تقدیم کنم و دو دختر خواهر از او باقی مانده است. نظر مبارکتان در این زمینه چیست؟ حضرت به من مرقوم فرمود: ترکهی او را بفروش و نزد من بفرست. من آن را نزد حضرت فرستادم، سپس برایم مرقوم نمود که رسیده است» [۳۳۲] . ۹٫ محمد بن عیسی عبیدی از حسن بن راشد روایت کرده که گفت: «از امام عسکری علیه السلام پرسیدم: مردی وصیت کرده که پس از مرگ وی ثلث مالش را به مصرف او برسانند و گفته: پس از مرگ من، ثلث داراییام میان کنیزان و غلامان خود، و غلامان و کنیزان پدرم تقسیم شود و اکنون پدرش کنیز و غلامانی دارد. آیا اینها صرف این که بردگان پدرش نامیده میشوند، در زمرهی کنیز و غلامان پدرش که او در وصیت نام برده، داخلند یا خیر؟ حضرت مرقوم فرمود: داخل نیستند» [۳۳۳] . ۱۰٫ کلینی از محمد بن یحیی از محمد بن احمد از حسین بن مالک روایت کرده که: «گفت: به آن حضرت (امام عسکری) علیه السلام نوشتم: مردی از دنیا رفته و آنچه را در زندگی داشته برای شما قرار داده است. او فرزندی نداشته است، ولی پس از نوشتن وصیت دارای فرزندی شده و مبلغ دارایی او سه هزار درهم بوده است که هزار درهم آن را خدمت شما فرستادم، خدواند مرا فدایت سازد، اگر مصلحت میدانید نظر مبارک خویش را در این زمینه بفرمایید تا طبق آن عمل نمایم؟ حضرت مرقوم فرمود: بقیه را برای آنها بگذار» [۳۳۴] . ۱۱٫ کلینی از محمد بن یحیی از احمد بن محمد از حسن بن محمد همدانی روایت کرده است که: «گفت: محمد بن یحیی بن حضرت نوشت: آیا وصی میتواند از مال میت در صورتی که به بهای زیادتری فروخته شود، چیزی را اضافه بخرد و برای خود بردارد؟ فرمود: اگر معامله صحیح باشد، اشکالی ندارد» [۳۳۵] . [ صفحه ۱۷۹]
برگرفته از کتاب با خورشید سامرا نوشته: محمد جواد الطبسى

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *