امامت و رهبری، حاکمان زمان

سختی زمان امامت امام عسکری (ع)

سختی زمان
البته دوران زندگی ائمه علیهم السلام بر آنان سخت بود. زیرا اوضاع و احوال اصلا مطابق آرمانهای بلند آنها نبود و حتی در زمان حضرت علی علیه السلام که بهترین وضع ائمه (ع) به نظر می آید، چنان بود که آن حضرت شدت ناراحتی خود را با تمثیلی بیان فرمود و گفت که مانند کسی هستم که استخوانی در گلویش گیر کرده باشد که نه بتوان بیرون آورد و نه بتواند فرو ببرد. تازه وضع حضرت علی علیه السلام از وضع ائمه دیگر (ع) بهتر بود و حتی در دوران خانه نشینی خود نیز، در اجرای حدود الهی نظارت کامل می فرمودند و یکبار که عثمان در اجرای حد شراب خوردن یکی از نزدیکانش سستی به خرج داده بود، خود آن حضرت راسا حد را جاری فرمودند. و از این نظایر زیاد است و همچنین در موضوعات حلال و حرام و یا [ صفحه ۲۶] تفسیر آیات قرآن وقتی که همه در حل قضیه ای کاملا در می ماندند موضوع را به ایشان عرضه می نمودند و ایشان نیز حل می فرمودند آن حضرت حتی مدتی به خلافت ظاهری هم رسیده بودند. اما به هر حال اوضاع هرگز بر وفق مراد ایشان نبود و ایشان چه در حالت خانه نشینی و چه در دوره خلافت رنج زیادی می بردند، و برای رعایت مصلحت های اسلام در بسیاری موارد چاره ای جز سکوت و رنج بردن نمی دیدند و لذا فرمودند که من مانند کسی هستم که استخوانی در گلویش گیر کرده باشد و نه بتواند بیرون آورد و نه بتواند فرو ببرد. وقتی که اوضاع از نظر حضرت علی علیه السلام آن قدر ناگوار باشد، از جهت ائمه دیگر (ع) معلوم است زیرا به هر حال آنها مانند حضرت علی (ع) در موضع قدرت نبودند و بیشتر رنج می بردند. ریشه اصلی رنجهای ائمه (ع) معلوم است و آن هم این است که هرگز اوضاع و احوال مطابق میل آنها نبود زیرا اوضاع و احوالی از نظر آنها قابل قبول بود که اولا احکام خداوند به تمامی اجرا شود و ثانیا به هیچوچه نشانه ای از باطل و طواغیت وجود نداشته باشد و چنانکه می دانیم، البته هیچکدام از این دو شرط در زمان هیچکدام از ائمه ما (ع) موجود نبود بلکه برعکس بود. دوره هر امام (ع) هم با دوره امامان دیگر (ع) فرق هائی داشت. [ صفحه ۲۷] بهترین دوره ائمه (ع) دوره حضرت علی علیه السلام بود که حتی در زمان سکوت و خانه نشینی هم از قدرت و نفوذ کلام مخصوصی برخوردار بودند و همه خلفاء از ایشان حساب می بردند. بعد هم مردم با ایشان بیعت کردند و خلافت هم به دست آمد و ایشان قدرت بیشتری برای برقرار کردن حق و مبارزه با باطل به دست آوردند اما با وجود این، تلقی ایشان از اوضاع و احوال همان بود که خودشان در آن مثال فرمودند و قبلا ذکر شد. پس از ایشان به مرور اوضاع و احوال سخت و سخت تر شد. به طوری که امام حسن (ع) در اثر حوادثی که شرح آن طولانی است مجبور شدند از خلافت ظاهری چشم بپوشند و با شخصی مانند معاویه صلح کنند. اما دوره امام حسین (ع) سخت تر از دوره امام حسن (ع) بود. معاویه لااقل حفظ ظاهر می کرد و علنا اظهار الحاد نمی کرد و به نماز حاضر می شد و خلاصه اظهار کفر و الحاد نمی کرد اما یزید به معاویه علنا و رسما اظهار الحاد می کرد و علنا مرتکب گناهان کبیره می شد و حتی با اساس دین مخالفت ظاهری و علنی می کرد. پس از امام حسین (ع) دوران امام حضرت امام زین العابدین (ع) سیاه ترین دوران بنی امیه بود، آن امام عظیم الشان (ع) با وحشی ترین و سیاهکارترین خلفا بنی امیه [ صفحه ۲۸] همزمان بود که از قبیل آنها بود یزید (که قاتل امام حسین – ع – و سنگباران کننده کعبه و قتل عام کننده ی مدینه رسول خدا و جنایات بزرگ دیگر) و مروان و عبدالملک. اگر بخواهیم سختی زمان ایشان را مطرح کنیم سخن طولانی و از وضع کتاب خارج می شود. دوره امامان باقر (ع) و صادق (ع) که مقارن با جنگ داخلی بنی امیه و بنی عباس بر سر بدست گرفتن قدرت بود، کاملا فرق داشت یکی از طرفین برای حفظ آنچه داشت، می جنگید و دیگری برای خارج کردن آن از چنگش و درآوردن آن به چنگ خود مبارزه می کرد. در این اوضاع و احوال نه بنی امیه و نه بنی عباس، هیچ کدام آنها به فکر دین نبودند که با آن مبارزه کنند یا نکنند بلکه موضوع مهم برای آنها «قدرت» بود. از طرفی در اثر اقدام جانبخش امام حسین علیه السلام فکرها تحریک شده و موضوع حق و باطل داشت کم کم مطرح می شد. در این اوضاع و احوال که از طرف مردم، زمینه برای پذیرش دین صحیح آماده تر از سابق بود و از طرف حکومتهای متخاصم هم ممانعت خیلی سخت نبود، دو امام بزرگوار یاد شده به ترویج مبانی صحیح اعتقادی دین پرداختند و شاگردانی تربیت کردند به طوری که پس از سخت شدن دوباره زمان، دامنه موج تعالیم آن دو امام بزرگوار، توسط بعضی شاگردان مستعد گسترش می یافت. با محکم شدن کار بنی عباس که از منصور به بعد است، [ صفحه ۲۹] تسلط آنها، با سخت شدن کار ائمه (ع) به موازات هم پیش می رفت و از این پس، چنانکه می دانیم امامان یا در زندان و یا تحت نظر بودند. چنانکه امام موسی کاظم (ع) مدتهای طولانی در زندان بود. و امام رضا علیه السلام به عنوان ولایتعهدی تحت نظر خلیفه بود وامام جواد (ع) هم به عنوان دامادی خلیفه جاسوس خانگی داشت و آخر الامر هم زن آن حضرت یعنی همان جاسوس خانگی به وسیله سم شریک خون آن بزرگوار شد. امامان هادی و عسکری هم توسط خلفاء وقت از مدینه فراخوانده شده و به سامراء (پایتخت حکومت وقت) و در محله عسکر منزل داده شده و همواره یا تحت نظر و یا در زندان ها بودند. باری چنانکه به طور کلی دیدیم اوضاع و احوال بر همه ی ائمه (ع) سخت بود حتی بر حضرت علی (ع) هم آن قدر سخت بود که خود آن حضرت در آن مقال که فوقا بیان شد فرموده است. اما دوره بعضی از ائمه با سختی بیشتر و بعضی با سختی کمتر همراه بود. چنانکه خواهیم دید، دوره امام حسن عسکری علیه السلام جزء سخت ترین دوره ها بود و این موضوع را می توانیم در دو بخش کلی مطالعه نمائیم: الف – شدید بودن دشمنان ب – سستی و بی همتی دوستان و ذیلا شرح مختصری برای هر یک تقدیم می نمائیم: [ صفحه ۳۰]
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگی و زمان امام حسن عسکری علیه السلام نوشته: قوام الدین محمد وشنوی قمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *