حوادث، وقایع، هجرت

صاحب الزنج زمان امام عسکری

صاحب الزنج خود را از نوادگان حسین بن علی علیهالسلام معرفی کرده و در وصف نسبش چنین [ صفحه ۱۲۸] ذکر کرده است: «علی بن محمد بن احمد بن عیس بن زید بن علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب.» اگر به این گفتار بسنده کنیم او باید از زادگان حسین بن علی علیهالسلام باشد ولی مورخان این مطلب را درست نمیدانند. در مروج الذهب آمده است که صاحب الزنج خود را از نوادگان حضرت حسین بن علی میداند ولی این مطلب درست نیست. چرا که او اهل قریهای از قرای شهر ری به نام ورزنین بود. ابنکثیر هم میگوید صاحب الزنج در این ادعایش صادق نیست؛ چرا که او اجیر عبدالقیس بود و اسمش علی بن محمد بن عبدالرحیم است و مادرش دختر علی بن رحیب بن محمد بن حکیم از قبیلهی بنیاسد است و اصالت او به قریهای در اطراف شهر ری برمیگردد [۱۹۶] ابنابیالحدید در شرح نهجالبلاغه در این مورد میگوید اکثر مردم نمیپذیرند که او از خاندان علوی باشد و او را در این باره مذمت میکنند. همهی نسابیون میگویند او از طایفهی عبدالقیس است. اسمش علی بن محمد بن عبدالرحیم، و مادرش اسدیه از قبیلهی بنیاسد است. جدش محمد بن حکیم اسدی از اهل کوفه است که یکی از همراهان و یاوران زید بن علی علیهالسلام بود و وقتی زید کشته شد او از آنجا گریخت و به قریهی ورزنین شهر ری وارد شد و در آنجا اقامت گزید و علی بن محمد صاحب الزنج در ورزنین زاده شد و پدرش، ابوعبدالرحیم، مردی از طایفهی عبدالقیس بود که در طالقان زاده شد و آنگاه به عراق رفت [۱۹۷] . در شرح حال او آمده است که او خود را به چند دسته از علویان منتسب میکرد. یعنی در هر بلدی خود را به گونهای منتسب به علی بن ابیطالب میکرد. در نجدین خود را چنین وصف میکرد: «علی بن محمد بن افضل بن الحسین عبدالله بن عباس بن ابیطالب علیهالسلام» و در بصره خود را چنین میستود: یحیی بن عمر ابوالحسین که بعدها در ناحیهی کوفه کشته شد و باز در بصره خود را به یحیی بن زید منتسب میکرد، آنگاه که شماری از خاندان زید در آنجا بودند، و در بغداد خود را به محمد بن احمد بن عیسی بن زید منتسب میکرد [۱۹۸] . با این گفتهها چنین به دست میآوریم که صاحب الزنج از علویان نیست و به جهاتی خود را بدین خاندان منتسب کرده که بعد آن را بیان خواهیم کرد. ولی نکتهای در این مقام [ صفحه ۱۲۹] گفتنی است، اینکه شماری، از کلام امام عسکری علیهالسلام که فرمود: صاحب الزنج لیس منا اهل البیت بهرهگیری کردهاند که مسلما او از خاندان اهل بیت نیست. ولی ما در پاسخ میگوییم که این جمله هیچ تصریحی بر این ادعا ندارد؛ چرا که یقینا امام با این گفتار میخواهند موضع خویش را در برابر جنگ و کشتار بیرحمانهی صاحب الزنج بیان کنند و بگویند این کردارها مورد تایید ما نیست. نه اینکه او از خاندان ما نیست و برای فهمیدن این مطلب باید به منتهای تاریخی مراجعه کرد و جستوجو در این زمینه نشان میدهد که او از خاندان علوی نیست.
برگرفته از کتاب زندگی امام حسن عسکری علیه السلام نوشته آقای علی اکبر جهانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *