امامت و رهبری، حاکمان زمان

نص امام هادی (ع) به امامت امام حسن عسکری (ع)

تعدادی از احادیث و اخباری که در آنها امام هادی علیه السلام به امامت امام حسن عسکری علیه السلام اشاره فرمودهاند:
۱ – یحیی عنیری نقل کرده است: امام هادی علیه السلام چهار ماه پیش از شهادتشان، فرزند خود امام حسن عسکری علیه السلام را وصیّ خود قرار داده و تصریح کردند که ایشان پس از من، باید امور امامت را به عهده بگیرد. آنگاه من و عدهای از نزدیکان خودشان را بر این کار (جانشینی امام حسن عسکری علیه السلام) گواه و شاهد گرفتند.
۲ – علی نوفلی نقل کرده است: در منزل امام هادی علیه السلام حضور داشتم، فرزندشان محمد از کنار ما عبور کرد. من از امام هادی علیه السلام سوال کردم: آیا امام پس از شما همین فرزند است؟ ایشان فرمودند: نه؛ بلکه صاحب ولایت شما، کسی که میتواند متعهد مقام امامت شود؛ فرزندم حسن (امام حسن عسکری علیه السلام) است.
۳ – عبد اللَّه اصفهانی نقل کرده است: امام هادی علیه السلام فرمودند: امام شما پس از من، همان بزرگی است که بر جنازه من نماز بخواند. زمانی که ایشان به شهادت رسیدند، امام حسن عسکری علیه السلام بر جنازه مطهر پدر بزرگوارشان نماز خواندند و این در حالی بود که ما تا پیش از خواندن نماز، امام حسن عسکری علیه السلام را نمیشناختیم.
۴ – علی بن جعفر نقل کرده است: من در هنگام وفات محمد، فرزند امام هادی علیه السلام (آنجا) حضور داشتم، امام هادی علیه السلام خطاب به فرزندش ابومحمد امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: (ای پسرم) اینک از خداوند (متعال) سپاسگزار باش؛ (چون) که ذات اقدس خداوند، برای تو یک امر خیری را احداث کرد (یعنی امامت بعد از من را به تو واگذار فرمود).
۵ – احمد انباری نقل کرده است: در هنگام وفات محمد فرزند امام هادی علیه السلام حضور داشتم، ایشان تشریف آوردند در حالی که اهل بیت ایشان هم در آنجا جمع شده بودند و فرزند دیگرشان ابومحمد امام حسن عسکری علیه السلام در گوشهای ایستاده بودند. پس از اینکه امام هادی علیه السلام کارهای مربوط به میّت را انجام دادند، به ابومحمد امام حسن عسکری علیه السلام نگاه کرده و فرمودند: فرزند من! خداوند متعال را شکر کن؛ (چون) که ذات اقدس خداوند، برای تو امر تازهای را احداث فرموده است (یعنی تو را امام بعد از من قرار داده است).
۶ – علی بن مهزیار گفته است: به امام هادی علیه السلام عرض کردم: هرگاه خدای ناکرده پیشآمد ناگوار (شهادت) شما، دلهای ما را (از غصه) خونین کرد، ما باید از وجود چه کسی (به عنوان امام) استفاده کنیم و کدام انسان بزرگ، پیشوای ماست، امام هادی علیه السلام فرمودند: بزرگ فرزندان من، حسن (امام حسن عسکری علیه السلام) متعهد امور خلافت (امامت) پس از من است.
۷ – علی بن عمرو عطار گفته است: هنگامی که محمد فرزند امام هادی علیه السلام زنده بودند، من به حضور امام هادی علیه السلام شرفیاب شدم در حالی که فکر میکردم که (آیا) بعد از ایشان، پسرشان (محمد) امام میشوند، (سپس) از ایشان سوال کردم: فدای شما شوم! کدام یک از فرزندانتان به شما نزدیکتر است. ایشان فرمودند: (شما) در این زمان، هیچ کدام از فرزندانم را از نظر مقام امامت به من نزدیکتر ندانید؛ تا اینکه (بعداً) خودم نزدیکترین فرزندم را برای شما معرفی کنم.
علی بن عمرو عطار در ادامه میگوید: من که بیش از این صبر و تحمل نداشتم، پس از مدتی، عریضهای (نامهای) به امام هادی علیه السلام نوشتم و سؤال کردم: امر امامت پس از شما، به دست کدام یک از فرزندانتان اداره خواهد شد؟ امام هادی علیه السلام در پاسخ فرمودند: بزرگترین فرزندانم، امور امامت را بعد از (شهادت) من اداره خواهد کرد.
علی بن عمرو عطار اضافه میکند که: امام حسن عسکری علیه السلام از محمد فرزند دیگر امام هادی علیه السلام بزرگتر بودند. (و من فهمیدم که امام بعدی، امام حسن عسکری علیه السلام است).
۸ – سعد بن عبد اللَّه از عدهای از بنی هاشم، از جمله از حسن بن حسین افطس نقل کرده است: روزی که محمد فرزند امام هادی علیه السلام رحلت کرد، (ما در منزل ایشان بودیم) در وسط منزل، برای ایشان بساطی گسترده بودند و مردم زیادی حضور داشتند. در آن هنگام چشم من به حسن بن علی (امام حسن عسکری علیه السلام) افتاد که از شدّت ناراحتی گریبان چاک زده و در طرف راست پدر بزرگوارش امام هادی علیه السلام ایستاده بود، در حالی که ما تا آن روز ایشان را ندیده بودیم. بعد از مدتی امام هادی علیه السلام به فرزندش امام حسن عسکری علیه السلام نگاه کردند و فرمودند: (ای فرزندم) خداوند متعال را شکرگزاری کن؛ (چون که) امر تازهای را برای تو احداث کرده (و تو را امام بعد از من قرار داده است). حسن (امام حسن عسکری علیه السلام) گریه کردند و استرجاع گفتند و فرمودند: الحمد للّه ربّ العالمین، وإیّاه أسئل تمام نعمه علینا، إنّا للَّه وإنّا إلیه راجعون؛ سپاس خدای را که پروردگار جهانیان است و از او خواستار همهگونه نعمتیم که به ما ارزانی فرموده، ما از خدا هستیم و به سوی او باز میگردیم.
ما از یک نفر پرسیدیم که این جوان کیست؟ او به ما گفت: او حسن (امام حسن عسکری علیه السلام) فرزند امام هادی علیه السلام است و سنّ مبارک ایشان حدود بیست سال بود و ما آن روز ایشان را شناختیم و فهمیدیم که ایشان جانشین و امام بعدی هستند.
۹ – محمد بن یحیی گفته است: پس از درگذشت محمد (فرزند امام هادی علیه السلام)، به حضور امام هادی علیه السلام شرفیاب شدم تا به ایشان تسلیت بگویم، در همان لحظه ابومحمد (امام حسن عسکری علیه السلام) در آنجا حضور داشت و با تسلیت گفتن من، ایشان شروع به گریه کرد. در این هنگام پدر بزرگوارشان به ایشان نگاه کردند و فرمودند: ای فرزندم، اندوهناک نباش؛ (برای این) که خداوند متعال تو را بهترین یادگار من قرار داده است. پس به این خاطر خدا را شکر کن.
۱۰ – ابوهاشم جعفری گفته است: پس از درگذشت محمد (فرزند امام هادی علیه السلام) به حضور ایشان شرفیاب شدم، در حالی که با خود فکر میکردم و میخواستم به ایشان بگویم: این اتفاقی که برای فرزندانتان (محمد و امام حسن عسکری علیه السلام) افتاده است؛ مانند اتفاقی است که برای دو فرزند امام صادق علیه السلام (یعنی اسماعیل و امام موسی کاظم علیه السلام) افتاده است. در این لحظه امام هادی علیه السلام رو به من کرده و فرمودند: آری، ای ابوهاشم، خدای متعال در حق فرزندم ابومحمد (امام حسن عسکری علیه السلام) پس از درگذشت برادرش محمد ایجاد بداء فرمود و چنین چیزی سابقه نداشت؛ مگر جریانی که برای امام موسی کاظم علیه السلام بعد از مرگ برادرش اسماعیل اتفاق افتاد، و حقیقت امامت ایشان ظهور یافت، همانطور که تو هم پیش خودت این فکر را کرده بودی و برخلاف اراده باطلگویان، خواست (و اراده) خداوند (متعال) جاری شد.
آنگاه ایشان اضافه کردند: فرزندم ابومحمد (امام حسن عسکری علیه السلام) جانشین من است و او از آن چیزی که مردم به آن نیازمندند، باخبر است و رویه امامت را داراست.
۱۱ – ابوبکر فهفکی گفته است: امام هادی علیه السلام (در نامهای) به من نوشتند: طبیعت و غریزه فرزندم ابومحمد (امام حسن عسکری علیه السلام) از همه آل محمد علیهم السلام درستتر و پایه حجّتش از همه محکمتر است و او بزرگترین فرزندان من و جانشین من است و اساس امامت و احکام اهل بیت علیهم السلام به او پایان میپذیرد، در نتیجه هر سؤال و مطلبی را که میخواهی از من بپرسی، از او بپرس؛ زیرا او نیازمندیهای تو را برآورده میکند.
۱۲ – شاهویه بن عبد اللَّه گفته است: امام هادی علیه السلام نامهای به من نوشته و در آن فرموده بودند: میخواستی از من بپرسی که پس از درگذشت پسرم ابوجعفر (محمد) منصب امامت به وجود کدام یک از فرزندان من مباهات خواهد کرد؟ لیکن (تو) در این پرسش اضطراب خاطر داشتی، اکنون به تو اخطار میکنم (که) اضطراب خاطر نداشته باش؛ زیرا خداوند متعال پس از آنکه مردمی را به راه راست هدایت فرمود، دیگر آنها را گمراه نمیسازد و همه گونه اسباب رهبری آن را آماده میکند، تا از فرمان خداوند (متعال) مخالفت ننمایند. بدان فرزندم ابومحمد (امام حسن عسکری علیه السلام) جانشین من است و مردم هر چیزی را که بخواهند، میتوانند از او بهرهمند شوند، خداوند متعال هرچه را که اراده فرموده باشد، مقدم میکند. و هرچه را بخواهد به تأخیر میاندازد، همانطور که اشاره فرموده است: «آیتی را نسخ نمیکنم، جز آنکه بهتر یا مثل آن را به وجود میآورم.» همین مطلب مختصر برای (انسان) خردمند بیدار کافی است.
۱۳ – داود بن جعفر گفته است: از امام هادی علیه السلام شنیدم که فرمودند: جانشین من حسن (امام حسن عسکری علیه السلام) است و (شما) با جانشین او (یعنی قائم آل محمد، امام مهدی عجل اللَّه تعالی فرجه الشریف) چگونه خواهید بود؟ من عرض کردم: فدای شما گردم! مقصود شما از این فرمایش چیست؟ ایشان فرمودند: چون که شما جانشینِ پس از او را نمیبینید و برای شما جایز نیست که (حتی) نام او را بر زبان جاری کنید.
عرض کردم: پس چگونه نام ایشان را باید ذکر کنیم؟! امام هادی علیه السلام فرمودند: بگویید، حجّت آل محمد علیهم السلام.(۸)
۱۴ – علی بن عمر نوفلی گفته است: (من) همراه امام هادی علیه السلام در صحن خانه ایشان بودیم که جعفر (پسر امام هادی علیه السلام) از کنار ما عبور کرد. سپس من از امام هادی علیه السلام پرسیدم: فدای شما شوم! آیا صاحب ما (بعد از شما) این (پسر شما) خواهد بود؟ ایشان فرمودند، نه! صاحب شما حسن (امام حسن عسکری علیه السلام) خواهد بود.(۹)
توقیع امام حسن عسکری علیه السلام در هنگام اختلاف شیعه در امامت ایشان
ایشان فرمودند: هیچ کدام از پدرانم مانند من اینگونه (دچار شک و) تردید (شما) جماعت شیعه گرفتار نشدند. اگر کار امامت – که شما به آن عقیده دارید و (نسبت به آن) متدیّن هستید – موقت میبود و منقطع میشد، جای تردید (و شک) بود (یعنی اگر امامت بعد از پدرم امام هادی علیه السلام منقطع میشد، شما باید شک میکردید؛ ولی الآن که امامت به وسیله من ادامه پیدا کرده، دیگر جای شک و تردید نیست). و اگر (امامت) امری پیوسته و باقی است، تا کارهای خداوند در جریان است، این شک (و تردید شما در مورد امامت من دیگر) چه معنی دارد؟!(۱۰)
برگرفته از کتاب سیری در زندگانی امام حسن عسکری علیه السلام نوشته: محمد حسین زارعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *