امامت و رهبری، حاکمان زمان

نص بر امامت امام عسکری

دربارهی نص و تصریح بر امامت حضرت، روایات بسیاری از ناحیهی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمهی معصومین علیهمالسلام وارد شده که ذکر همهی آنها مقدور این مقوله نیست؛ بدین جهت برخی از روایات را برگزیده و ذکر میکنیم. ۱- عن سلمان الفارسی (ره) قال: خطبنا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فقال: معاشر الناس انی راحل عنکم عن قریب و منطق الی المغیب، اوصیکم فی عترتی خیرا، ایاکم و البداع فان کل بدعه ضلاله و کل ضلاله و اهلها فی النار، معاشر الناس من افتقد الشمس فلیتمسک بالقمر و من افتقد القمر فلیتمسک بالفرقدین و من افتقد الفرقدین فلیتمسک بالنجوم الزاهره بعدی اقول قولی و استغفرالله لی و لکم قال فلما عن منبره صلی الله علیه و آله و سلم تبعته حتی دخل بیت عایشه فدخلت علیه و قلت، بابی انت و امی یا رسول الله سمعتک تقول: اذا افتقدتم الشمس فتمسکوا بالقمر و اذا افتقدتم القمر فتمسکوا بالفرقدین و اذا افتقدتم الفرقدین فتمسکوا بالنجوم الزاهره فما الشمس و ما القمر و ما الفرقدان و ما النجوم الزاهره؟ فقال صلی الله علیه و آله و سلم: اما الشمس فانا و اما القمر فعلی علیهالسلام و اذا افتقدتمونی فتمسکوا بعلی بعدی، و اما [ صفحه ۵۰] الفرقدان فالحسن و الحسین علیهماالسلام فاذا افتقدتم القمر فتمسکوا بهما و اما النجوم الزاهره فهم الائمه التسعه من صلب الحسین و التاسع مهدیهم. ثم قال صلی الله علیه و آله و سلم انهم الاوصیاء و الخلفاء بعدی، ائمه الابرار، عدد اسباط یعقوب و حواری عیسی. قلت: فسمهم یا رسول الله صلی الله علیه و آله قال: اولهم علی بن ابیطالب و بعده سبطای و بعدهما علی زینالعابدین و بعده محمد بن علی باقر علم النبیین و الصادق جعفر بن محمد و ابنه الکاظم سمی موسی بن عمران، و الذی یقتل بارض الغربه علی علیهالسلام ثم ابنه محمد و الصادقان علی و الحسن و الحجه القائم المنتظر فی غیبته فانهم عترتی من دمی و لحمی علمهم علمی و حکمهم حکمی، من آذانی فیهم فلا اناله الله شفاعتی [۷۲] . سلمان فارسی (ره) نقل میکند که حضرت روزی برای ما خطبه خواند و فرمود: من خیلی زود از میان شما میروم. شما را به عترتم سفارش میکنم. و بر حذر میدارم از بدعتگذاری؛ بدرستی که هر بدعتی گمراهی است و گمراهان در آتش دوزخ هستند. ای گروه مردم، کسی که خورشید را از دست داد باید به ماه تمسک جوید؛ و کسی که ماه را از دست داد باید به دو ستارهی قطبی تمسک جوید؛ و کسی که دو ستاره را از دست داد باید به ستارگان درخشان پس از من تمسک جوید. من سخنم را میگویم و برای خودم و شما استغفار میکنم. آنگاه سلمان فارسی (ره) نقل میکند: هنگامی که حضرت از منبر خویش پایین آمد به خانهی عایشه رفت. من هم دنبال او به خانهی عایشه رفتم و گفتم: پدر و مادرم فدایت باد یا رسول الله، از شما شنیدم که میگفتی هنگامی که خورشید را از دست دادید باید به ماه تمسک جویید؛ و هنگامی که ماه را از دست دادید باید به دو ستارهی قطبی تمسک جویید؛، و هنگامی که آن دو ستاره را از دست دادید باید به ستارگان درخشان تمسک جویید. پس خورشید و ماه و دو ستارهی قطبی و ستارگان درخشان چه کسانی هستند؟ حضرت فرمودند: اما خورشید من هستم و ماه علی علیهالسلام است؛ هنگامی که مرا از دست دادید به علی تمسک جویید. اما دو ستارگان قطبی حسن و حسین علیهماالسلام هستند؛ پس هنگامی که ماه را از دست دادید به آن دو تمسک کنید. و اما ستارگان درخشان نه امام از نسل امام حسین هستند و نهمین از آنها مهدی آل محمد صلی الله علیه و آله است. [ صفحه ۵۱] سپس حضرت فرمودند: آنها اوصیا و خلفای پس از من هستند. امامان بزرگواری هستند به شمار فرزندان یعقوب و حواری عیسی علیهالسلام. سپس سلمان (ره) به حضرت گفت: یا رسول الله، نام آنها را برایم بخوان. حضرت فرمودند: نخستین ایشان علی علیهالسلام است و پس از او دو سبط من حسن و حسین علیهماالسلام هستند. و پس از آن دو، امام زین العابدین، و پس از او محمد بن علی، و پس از او امام صادق جعفر بن محمد، و سپس امام موسی کاظم علیهالسلام، و سپس کسی که در سرزمین غریب کشته میشود یعنی علی بن موسی الرضا علیهالسلام، و سپس فرزندش محمد، و پس از او امام علی و امام حسن علیهماالسلام، و سپس حضرت حجت علیهالسلام. پس آنها عترت من هستند و از خون و گوشت من هستند. علم آنها علم من است و حکم آنها حکم من است؛ کسی که مرا اذیت کند به سبب اذیت کردن آنها، شفاعتم را خداوند هرگز به آنها نخواهد رساند. ۲- و عن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم انا واردکم علی الحوض و انت یا علی الساقی و الحسن الذائد و الحسین الامر و علی بن الحسین الفارض و محمد بن علی الناشر و جعفر بن محمد السائق و موسی بن جعفر علیهالسلام محصی المحبین و المبغضین و قامع المنافقین و علی بن موسی مزین المومنین و محمد بن علی منزل الجنه فی درجاتهم و علی بن محمد خطیب شیعته و مزوجهم الحور العین و الحسن بن علی سراج اهل الجنه یتضیئون به و القائم شفیعهم یوم القیامه حیث لا یاذن الله الا لمن یشاء و یرضی [۷۳] . حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: من در روز رستاخیز بر حوض کوثر وارد میشوم در حالی که شما ای علی علیهالسلام ساقی کوثر هستی. و حسن علیهالسلام حامی آن و حسین علیهالسلام آمر آن و علی بن الحسین دانا به فرایض و محمد بن علی علیهالسلام ناشر و جعفر بن محمد پیش برنده و هادی و موسی بن جعفر علیهالسلام احصا کنندهی مبغضان و محبان و از بین برندهی منافقان و علی بن موسی علیهالسلام زینت دهندهی مومنان و محمد بن علی علیهالسلام نازل کنندهی درجهی اهل بهشت و علی بن محمد علیهالسلام خطیب شیعیان و تزویج کنندهی آنها به حورالعین و حسن بن علی علیهالسلام چراغ اهل بهشت هستند که از او طلب نور میکنند و قائم آل محمد شفیع آنها در روز قیامت است به گونهای که خداوند اذن شفاعت نمیدهد مگر برای کسی که خود بخواهد و از او راضی باشد. ۳- عن جابر بن عبدالله انصاری یقول لما انزل الله عزوجل علی نبیه محمد صلی الله علیه و آله یا ایها الذین [ صفحه ۵۲] آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم، قلت یا رسول الله عرفنا الله و رسوله فمن اولوالامر الذین قرن الله طاعتهم بطاعته؟ فقال صلی الله علیه و آله «هم خلفایی یا جابر و ائمه المسلمین بعدی، اولهم علی بن ابیطالب ثم الحسن و الحسین ثم علی بن الحسین ثم محمد بن علی علیهالسلام المعروف فی التوراه بالباقر و ستدرکه یا جابر فاذا لقیته فاقرئه منی السلام، ثم الصادق جعفر بن محمد، ثم موسی بن جعفر علیهالسلام ثم علی بن موسی، ثم محمد بن علی، ثم علی بن محمد ثم حسن بن علی ثم سمیی و کنیی حجه الله فی ارضه و بقیته فی عباده ابنالحسن بن علی، ذاک الذی یغیب عن شیعته و اولیائه غیبه لایثبت فیها علی القول بامامته الا من امتحن الله قلبه بالایمان [۷۴] . جابر بن عبدالله انصاری (ره) میگوید: هنگامی که خداوند آیهی «اطیعوا الله…» را بر پیامبر نازل کرد، گفتم: ای پیامبر خدا، ما خدا و پیامبر خدا را شناختیم؛ پس اولی الامری که خداوند اطاعت آنها را مقارن با اطاعت خویش ذکر کرده، چه کسانی هستند؟ حضرت فرمودند: آنها خلفای من هستند ای جابر، و آنها ائمهی پس از من هستند. نخستین آنها علی بن ابیطالب است. سپس حسن و حسین و علی بن الحسین و محمد بن علی که در تورات به باقر معروف است. و تو ای جابر او را درک میکنی و هنگامی که او را درک کردی سلامم را به او برسان. و سپس جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی هستند و آنگاه هم نام و هم کنیهام که حجت خدا در زمین و بقیه الله است که فرزند حسن بن علی است؛ آن کسی که از شیعیانش نهان است، نهان بودنی که (به علت طولانی بودن زمان نهان بودن او) در قول به امامتش ثابت نمیمانند مگر کسانی که خداوند دل ایشان را با ایمان و یقین آزموده است. ۴- عن الامام الحسین علیهالسلام فی حدیث طویل… اخبرک یا اخاالعرب ان الامام و الخلیفه بعد رسول الله صلی الله علیه و آله ابیامیرالمومنین علی علیهالسلام و الحسن و انا و تسعه من ولدی منهم علی ابنی و بعده محمد ابنه و بعده جعفر ابنه و بعد موسی ابنه و بعد علی ابنه و بعده محمد ابنه و بعده علی ابنه و بعد الحسن ابنه و بعده الخلف المهدی هو التاسع من ولدی یقوم بالدین فی آخر الزمان [۷۵] . شخص عربی از حضرت حسین علیهالسلام چند پرسش کرد و آنگاه از حضرت شمار ائمه علیهمالسلام را پرسید. حضرت فرمودند: ای برادر عرب، به تو خبر میدهم بدرستی که امام [ صفحه ۵۳] و خلیفهی پس از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم پدرم امیرالمومنین علیهالسلام و حسن و من و نه تن از فرزندان من هستند. از جملهی آنهاست علی، پسرم، و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی و مهدی علیهالسلام که او نهمین فرزند من است و در آخر الزمان قیام میکند. ۵- عن ابیحمزه الثمالی عن ابیخالد الکابلی قال دخلت علی مولای علی بن الحسین علیهالسلام و فی یده صحیفه کان ینظر الیها و یبکی بکاء شدیدا فقلت: ما هذه الصحیفه؟ قال هذه نسخه اللوح الذی اهداه الله تعالی الی رسول الله صلی الله علیه و آله، فیه اسم الله تعالی و رسوله و امیرالمومنین علی و عمی الحسن بن علی و ابی و اسمی و اسم ابنی محمد الباقر و ابنه جعفر الصادق و ابنه موسی الکاظم و ابنه علی الرضا و ابنه محمد التقی و ابنه علی النقی و ابنه الحسن العسکری و ابنه الحجه القائم بامر الله من اعد الله، الذی یغیب غیبه طویله ثم یظهر فیملا الارض قسطا و عدلا کما ملئت جورا و ظلما [۷۶] . از روایت چنین برمیآید که در لوح اهدایی به پیامبر خدا نام ائمهی معصومین علیهمالسلام ذکر شده است و یازدهمین آنان امام حسن عسکری علیهالسلام است. ۶- عن الامام موسی بن جعفر علیهالسلام یقول فی سجده الشکر: اللهم انی اشهدک و اشهد ملائکتک و رسلک و جمیع خلقک انک انت الله ربی و الاسلام دینی و محمد نبیی و علیا و الحسن و الحسین و علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الحجه بن الحسن بن علی، ائمتی، بهم اتولی و من اعدائهم اتبرا [۷۷] . امام موسی بن جعفر علیهالسلام در سجدهی شکرش پس از شهادت گرفتن از خدا و فرشتگان و پیامبران و همهی انسانها بیان میکند که خدا پروردگار من و اسلام دین من و محمد صلی الله علیه و آله نبی من است. آنگاه به ذکر نام ائمه میپردازد که نام امام عسکری نیز در آن ذکر شده است. ۷- عن الرضا علیهالسلام: یا دعبل، الامام بعدی محمد ابنی و بعد محمد ابنه علی و بعد علی ابنه الحسن و بعد الحسن ابنه الحجه القائم منتظر فی غیبته، المطاع فی ظهوره، لو لم یبق من الدنیا الا یوم واحد لطول الله عزوجل ذلک الیوم حتی یخرج ذلک الیوم فیملا الارض عدلا کما ملئت جورا [۷۸] . [ صفحه ۵۴] امام رضا علیهالسلام به دعبل فرمودند: ای دعبل، امام پس از من پسرم محمد است. و پس از محمد پسرش علی و پس از علی پسرش حسن است. و پس از حسن پسرش حجه بن الحسن است. و اگر از جهان چیزی نماند مگر یک روز، خداوند آن روز را طولانی گرداند تا امام در آن روز خروج کند و زمین را پر از عدل کند، همان گونه که پر از ظلم شده است. ۸- عن الجواد علیهالسلام: ان الامام بعدی ابنی علی، امره امری و قوله قولی و طاعته طاعتی و الامام بعده ابنه الحسن امره امر ابیه و قوله قول ابیه و طاعته طاعه ابیه [۷۹] . امام جواد علیهالسلام فرمودند: امام پس از من پسرم، علی، است. امر او امر من است و گفتارش گفتار من، و اطاعت از او، اطاعت از من است. و امام پس از او پسرش حسن است. امر او امر پدرش و گفتارش گفتار پدرش و اطاعت از او اطاعت از پدرش است. ۹- عن علی بن مهزیار قال: قلت لابی الحسن علیهالسلام: انی کنت سالت اباک عن الامام بعده فنص علیک، ففیمن الامامه بعدک؟ فقال علیهالسلام فی اکبر ولدی. و نص علی ابیمحمد علیهالسلام فقال: ان الامامه لاتکون فی اخوین بعد الحسن و الحسین علیهالسلام [۸۰] . علی بن مهزیار میگوید به امام علی علیهالسلام گفتم: ای ابیالحسن، من از پدرت دربارهی امام پس از او پرسیدم که او به امامت شما تصریح کرد. حال بگویید که امامت پس از شما در چه شخصی مستقر است؟ ایشان فرمودند امامت در فرزند بزرگم مستقر است، و تصریح بر ابیمحمد حسن علیهالسلام کرد و گفت براستی که امامت در دو برادر، محقق نمیشود پس از امامت حسن و حسین علیهالسلام. ۱۰- عن محمد بن مروان الانبازی قال: کنت حاضرا عند مضی ابیجعفر علیهالسلام محمد بن علی علیهالسلام فجاء ابوالحسن علیهالسلام فوضع له کرسی فجلس علیه و حوله اهل بیته، و ابومحمد علیهالسلام قائم فی ناحیته فلما فرغ من امر ابیجعفر التفت الی ابیمحمد علیهالسلام فقال: یا بنی احدث لله تبارک و تعالی شکرا فقد احدث فیک امرا [۸۱] . محمد بن مروان انبازی نقل میکند: پس از فوت ابیجعفر محمد بن علی علیهالسلام من حاضر بودم. سپس امام دهم علیهالسلام وارد شد و برای حضرت کرسی گذاشتند. حضرت بر آن نشستند و اصحاب دورش حلقه زدند. ابومحمد حسن علیهالسلام در کنار پدرش ایستاده بود. [ صفحه ۵۵] پس هنگامی که امام از امور سید محمد ابیجعفر فارغ شدند، به ابیمحمد حسن گفتند: ای فرزندم، خدای را شکرگزار، چرا که امر امامت را در وجود شما نهاده است. از اخبار دهگانهای که از میان دهها خبر نقل کردیم، نص و تصریح به امامت امام عسکری علیهالسلام پس از امام علی النقی علیهالسلام آشکار میشود. و از پژوهش و تتبعی که در بحث بداء ذکر شد، به دست میآید که امامت از آغاز مستقر در امام عسکری بوده است. لیکن مردم فکر میکردند که ابوجعفر سید محمد دارای شرایط امامت است و او را امام پس از علی علیهالسلام میدانستند که پس از ارتحال سید محمد، با دیدگاهی که خودشان از امامت سید محمد داشتند، شبههی بداء برای آنها مطرح شد که ما در جای خودش در حد توان در مورد آن بحث کردیم و روشن شد که هیچ بدائی در امر امامت حاصل نشده است و امامت همان گونه است که در لوح محفوظ ثبت شده، و یازدهمین آنها حضرت عسکری علیهالسلام است. [ صفحه ۵۷]
برگرفته از کتاب زندگی امام حسن عسکری علیه السلام نوشته آقای علی اکبر جهانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *